Tác giả: Đỗ Văn Hòa - Ban Thẩm định

Tác phẩm đạt Giải Đồng Cuộc thi sáng tác văn học chào mừng kỷ niệm 20 năm 

ngày thành lập VEC (06/10/2004 - 06/10/2024)

Hòa chung không khí vui tươi, phấn khởi hướng tới kỷ niệm 20 năm đánh dấu một chặng đường hình thành và phát triển của Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) (06/10/2004 - 06/10/2024), chúng tôi - những thành viên của Ban Thẩm định cũng muốn chia sẻ từ đáy lòng về công việc của mình, ôn lại những kỷ niệm và những trăn trở trong nghề với mong muốn được mọi người thấu hiểu, có cái nhìn khách quan hơn về “nghề thẩm” để rồi cùng nhau tiếp tục cố gắng phấn đấu góp phần vào sự phát triển ngày càng lớn mạnh của Tổng công ty.

“Siêu ban” sau 02 lần sáp nhập

Được thành lập từ năm 2008, Phòng Thẩm định - tiền thân của Ban Thẩm định ngày nay, khi ấy chỉ có 5 nhân sự được “nhặt” từ các bộ phận khác trong Công ty nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ thẩm định (nói là Công ty vì đến năm 2010, VEC mới trở thành Tổng công ty). Đến năm 2017, chúng tôi chính thức được “nâng cấp” thành Ban Thẩm định để phù hợp với mô hình Tổng công ty của VEC. Cái tên Ban Thẩm định đã gắn bó với chúng tôi từ đó cho đến nay.

Các thủ lĩnh của Ban thẩm định qua các thời kỳ: Chị Phạm Thị Hồng Hương, anh Hà Bắc Sơn, anh Phan Xuân Bằng

Trong quá trình hình thành và phát triển, ngoài những biến động về nhân sự (từ thủ lĩnh đến nhân viên), cơ cấu và tổ chức của Ban Thẩm định chúng tôi đã trải qua hai lần sáp nhập. Lần thứ nhất vào năm 2015, Phòng Thẩm định sáp nhập với Phòng Kỹ thuật công nghệ - Môi trường và năm 2022, một lần nữa Ban Thẩm định sáp nhập với Ban Quản lý thi công. Sau hai lần sáp nhập, khối lượng công việc của Ban hiện nay đã tăng lên rất nhiều so với những ngày đầu thành lập. Từ chỗ chỉ giải quyết các vấn đề về giá và đấu thầu là chính, đến thời điểm này, chúng tôi còn được “thẩm” cả các nội dung về kỹ thuật, tiến độ và chất lượng công trình. Với khối lượng công việc đồ sộ như vậy nhưng hiện nay Ban chúng tôi cũng chỉ có 11 người. Trong đó có 4 người là thành viên cũ của Phòng/Ban Thẩm định và gần hai phần ba nhân sự còn lại được “gom” từ các đơn vị khác trong Tổng công ty hoặc “tuyển” từ các đơn vị bên ngoài về.

Các thành viên Ban Thẩm định hiện nay

Có người cho rằng Ban Thẩm định của chúng tôi là “siêu Ban”. Suy nghĩ ấy không sai bởi chúng tôi được sáp nhập từ 3 Phòng/Ban khác nhau do đó chức năng và nhiệm vụ của Ban chúng tôi cũng tăng lên đáng kể. Tăng lên cả về đầu việc lẫn phạm vi công việc. Mục đích sáp nhập của lãnh đạo Tổng công ty là xử lý công việc thống nhất và đạt hiệu quả cao nhất về chất lượng, tiến độ từ khâu khảo sát, thiết kế lập dự toán đến khâu lựa chọn nhà thầu và triển khai thi công cũng như công tác thanh quyết toán sau này.

Vậy làm thế nào để đáp ứng được kỳ vọng đó trong khi điều kiện năng lực của mỗi cán bộ, chuyên viên tại đơn vị là khác nhau và mỗi nhân sự chỉ có kinh nghiệm chuyên sâu về một mảng nhất định? Đó chính là những trăn trở của lãnh đạo Ban Thẩm định ngay từ ngày đầu sau khi sáp nhập. Vì vậy, việc phân công công việc phù hợp để phát huy được thế mạnh của mỗi cán bộ, chuyên viên tại đơn vị là vô cùng quan trọng, đặc biệt phải đảm bảo tiến độ, chất lượng và thống nhất trong xử lý. Thời gian đầu, mỗi chuyên viên vẫn tiếp tục theo dõi và xử lý một khâu công việc của một hoặc hai dự án theo nguyên tắc: mỗi dự án có ít nhất từ hai người theo dõi trở lên để đảm bảo kiểm tra và hỗ trợ nhau khi cần thiết. Trong quá trình thực hiện, chúng tôi thường xuyên trao đổi, rút kinh nghiệm; người làm tốt về công việc này sẽ chia sẻ, hỗ trợ người còn non kinh nghiệm về công việc đó để mỗi người ngày càng hoàn thiện mình hơn, đáp ứng yêu cầu công việc tốt hơn. Đến nay, mỗi cán bộ, chuyên viên của Ban Thẩm định đã có thể xử lý được nhiều mảng, nhiều khâu trong chuỗi công việc. Tiến độ, chất lượng tham mưu cơ bản đáp ứng được sự kỳ vọng của lãnh đạo Tổng công ty.

“Bác sĩ đa khoa” và những “nguy hiểm” phải đối mặt

Trong khi các đồng nghiệp tại một số Ban tham mưu khác tự hào là những chuyên gia chấm thầu hay chuyên gia quản lý hợp đồng thì chúng tôi - những cán bộ Thẩm định cũng rất tự hào mà ví von rằng chúng tôi là “bác sĩ đa khoa” trong quản lý dự án đầu tư xây dựng có thể “bắt bệnh” và chữa lành các “bệnh” từ đơn giản đến “bệnh nan y” ở các “khoa” từ kỹ thuật, dự toán đến chấm thầu và chất lượng, tiến độ thi công…mà nhiều đơn vị mắc phải.

Một buổi họp trao đổi chuyên môn của Ban Thẩm định

Công việc thẩm định của chúng tôi không giống như nhiều người vẫn nghĩ, chỉ có “cắt” và “cắt”. Trên thực tế, chúng tôi luôn cố gắng cân bằng và đảm bảo sự hài hòa giữa quyền lợi, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia dự án sao cho vừa tuân thủ đúng quy định hợp đồng vừa không được trái với quy định của pháp luật. Mỗi cá nhân chúng tôi luôn trăn trở và suy nghĩ rất nhiều để đưa ra một quyết định hợp lý nhất mà những quyết định đó thể thể khiến chúng tôi phải đối mặt với những hiểu lầm, thậm chí những rủi ro và “tai nạn” trong nghề. Chúng tôi còn nhớ rất rõ những thời điểm phải phục vụ các đoàn Thanh tra, Kiểm toán. Đó có thể nói là khoảng thời gian chúng tôi vô cùng vất vả, nhiều khi “mất ăn, mất ngủ”, tóc không kịp cắt, râu chẳng thèm cạo, sút cân và già đi trông thấy. Cơ chế, chính sách hiện nay còn nhiều bất cập, chưa rõ ràng và không nhất quán làm cho những người thẩm định như chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn khi muốn vận dụng sao cho vừa hài hòa lợi ích của các bên vừa phải đúng quy định của pháp luật. Chúng tôi luôn phải đối mặt với muôn màn câu “hỏi xoáy” kiểu như: “Sao không phải thế này mà lại thế kia?” “Giải pháp này đã tốt nhất chưa?” “Vận dụng định mức khác mới đảm bảo hiệu quả kinh tế chứ?”… Không những vậy, chúng tôi còn phải đối mặt với những câu hỏi hóc búa của các đoàn kiểm tra Hội đồng nghiệm thu nhà nước về giải pháp kỹ thuật, tiến độ thi công; chất vấn của các nhà tài trợ về công tác thanh toán, giải ngân, xử lý các lệnh thay đổi,… Trước tình thế đó, chúng tôi luôn phải nỗ lực, cố gắng “đáp xoay” để được thấu hiểu, chia sẻ và đưa ra những kết luận phù hợp và có lợi nhất cho Tổng công ty.

Vài năm gần đây, khi xảy ra sự cố tại Dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, Ban Thẩm định còn phải làm việc với các cơ quan bảo vệ pháp luật, như: Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát. Đây là việc mà trước đó, không một đơn vị nào dám đương đầu. Chúng tôi từng nói vui rằng, nghề thẩm định cần phải xếp vào “nghề nguy hiểm” vì luôn phải đảm bảo cho con tàu của mình về đích đúng hạn nhưng cũng phải giữ cho con tàu ấy không bị trật ra khỏi đường ray là quy định của pháp luật. Song, nghề thẩm định thực sự là một nghề nguy hiểm! Chúng tôi đã có những đòn “cân não” không kém gì những nghề nguy hiểm khác để câu trả lời đưa ra vừa bảo vệ được chính mình, đơn vị mình vừa không để cho đồng đội và các đối tác của VEC rơi vào thế khó. Đặt mình vào những tình huống như vậy, người ngoài cuộc mới thấu hiểu và chia sẻ với chúng tôi, tại sao lại cứ phải yêu cầu bổ sung, yêu cầu làm rõ và “cắt và cắt” như thế. Để “chữa được bệnh”, đôi khi chúng tôi phải đề nghị bổ sung thêm một vài “xét nghiệm” hay một vài “phép thử”; cũng có khi chúng tôi phải “cắt” nhưng đó là cắt những bộ phận thừa, những “u, nhọt” để làm cho “cơ thể” của các dự án đầu tư trở nên, “khỏe” hơn, đẹp hơn.

Do tính chất đặc thù công việc đòi hỏi sự cẩn thận, tỉ mỉ và chính xác, đôi khi người ngoài cảm nhận người thẩm định chúng tôi hơi trầm một chút. Tuy nhiên, khi tham dự các cuộc họp hay trao đổi để đưa ra quyết định về phương án thiết kế, phương án thi công hay việc áp dụng các định mức dự toán,… chúng tôi không trầm một chút nào. Rất nhiều ý kiến trao đổi thậm trí tranh cãi song, tất cả vì mục đích tìm ra giải pháp phù hợp nhất để giải quyết công việc. Không những vậy, trong các phong trào thi đua, người thẩm định cũng rất nhiệt tình và sôi nổi. Chúng tôi cũng có những ca sỹ, vận động viên,… có chất lượng tham gia các hoạt động do Đảng ủy, chính quyền, Công đoàn, Đoàn thanh niên phát động.

Tự hào được mang danh thẩm định

Chặng đường 20 năm hình thành và phát triển, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam đã đạt được một số thành quả rất đáng tự hào. 4 tuyến cao tốc với tổng chiều dài gần 500km đã được đưa vào khai thác sử dụng, phục vụ hàng chục triệu lượt phương tiện với doanh thu thu phí hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Tuyến cao tốc thứ 5 cũng đang được gấp rút hoàn thành để sớm đưa vào khai thác. Những thành tựu đó góp phần đáng kể vào sự phát triển của đất nước. Chúng tôi, những thành viên của Ban Thẩm định cũng thật tự hào bởi trong thành quả chung đó, có phần đóng góp không nhỏ của Thẩm định chúng tôi.

Chi bộ Ban Thẩm định trong một chuyến về nguồn tại Bắc Ninh

Một điều tự hào nữa mà không thể không nhắc tới, đó là sự trưởng thành của cán bộ và nhân viên Ban Thẩm định. Chị Phạm Thị Hồng Hương, người thủ lĩnh đầu tiên chèo lái con thuyền Thẩm định sau đã trở thành Thành viên Hội đồng thành viên, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty, anh Hà Bắc Sơn đang được tin tưởng giao đại diện phần vốn của VEC ở 2 công ty thành viên trong đó có một công ty anh giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng quản trị. Đặc biệt trong vài năm gần đây, có đến 5 cán bộ và chuyên viên Ban Thẩm định đã được lãnh đạo Tổng công ty tin tưởng điều động, bổ nhiệm để giữ vai trò cán bộ chủ chốt ở 3 Ban tham mưu và một Ban Quản lý dự án của Tổng công ty. Đó chính là sự ghi nhận, sự tin tưởng của lãnh đạo Tổng công ty đối với chúng tôi.

Với sức trẻ của tuổi 20, chúng tôi - những cán bộ, chuyên viên của Ban Thẩm định tin tưởng rằng, VEC sẽ đoàn kết, vượt qua khó khăn, ngày càng phát triển mạnh mẽ và không ngừng khẳng định thương hiệu với những con đường cao tốc đẹp và hiện đại, được đầu tư xây dựng với tiến độ nhanh nhất, chất lượng tốt nhất và giá thành hợp lý nhất. Ngoài ra, Tổng công ty sẽ tiếp tục làm tốt hơn nữa công tác quản lý, vận hành khai thác các tuyến đường cao tốc do VEC làm chủ đầu tư với phương châm: tiện nghi nhất, êm thuận nhất và an toàn nhất cho người sử dụng. Thật tự hào khi được là thành viên của Ban Thẩm định. Chúng tôi sẽ tiếp tục đoàn kết, nỗ lực phấn đấu để đóng góp nhiều hơn nữa vào sự phát triển ngày càng lớn mạnh của VEC./.